Gezi Rehberi

Antalya


Daha Büyük Görüntüle

ANTALYA İLİNİ TANIYALIM,

İL TRAFİK KODU: 07
YÜZÖLÇÜMÜ: 20.815 KM²
YÜKSELTİSİ: 39 METRE

TARİHİ:
Her ne kadar 1215'te Gautler de Montbellard Kıbrıs'tan getirdiği kuvvetlerle şehri ele geçirip Türkleri kılıçtan geçirdiyse de, Antalya 1. Keyhüsrev tarafından geri alınır. XII. yüzyıl sonlarında Selçuklu Devleti sona erince Isparta ve Antalya arasındaki topraklar Teke Aşireti'nin bir kolu olan Hamidoğulları'nın egemenliğine girer. Antalya'yı ele geçiren İlyasbeyoğlu Dündar Bey, buranın yönetimini, kardeşi Yunus Bey'e bırakır. Yunus Bey'in oğulları, Antalya'da hüküm sürdüler. Hamidoğulları'nın bu ikinci kolu Tekeoğuları adıyla anılır. Kıbrıs Kralı Pirre, 1361'de Antalya'yı ele geçirdiyse de, Tekeoğulları'ndan Mehmed Bey, 1373'de şehri geri alır. Bunun oğlu Osman Bey zamanında Antalya, Yıldırım Bayezıd, buranın yönetimini Firuz Bey'e verdi (1391). Ancak Antalya'nın Osmanlılara geçişi konusunda kaynaklara tek bir tarih göstermemektedir ( Oruç Bey ve Neşri'ye göre 1389-1392; İbni Kemal'e göre 1391).

Anadolu'da beyliklerin egemen olduğu bir dönemde, 1335-1340 tarihleri arasında Antalya'ya gelen Arap seyyah İbn Battuta Antalya’dan bahsederken şöyle der:

Kent halkı, ırk ve dinlerine göre ayrı ayrı mahallelere yerleşmişler. Hıristiyan tüccarlar Mina adıyla anılan mahallede otururlar. Bu mahallenin çevresini bir sur kuşatmakta ve Cuma vakti geceleri surun kapıları kapatılmaktadır. Rumlar başka bir mahallede kendi başlarına otururlar. Onların bulundukları yer de bir surla çevrili. Yahudilerin de yine kendilerine ait, surla çevrili bir mahallesi vardır. Müslüman ahaliye gelince, bunlar asıl büyük şehirlerde yaşamaktadırlar. Burası bir Cuma mescidi ve medrese ile birçok hamamı, zengin ve tertipli büyük çarşıları ihtiva etmektedir. Şehrin çevresini, yukarıda kaydettiğimiz bütün mahalleleri de içine alan büyük bir sur kuşatır.

Osmanlı Dönemi
Ankara Savaşı'ndan sonra (1402) Teke ve Karamoğulları'nın Antalya'yı ele geçirme girişimleri boşa çıktı. Antalya, Anadolu eyaletinin Teke Sancağı'na merkez oldu (Elmalı ile birlikte.) II. Bayezıd devri sonlarında şehzade Korkud, bu sancağın başında bulunuyordu. Babası ölünce tahta çıkan Selim'e karşı (Yavuz ) burada ayaklandı. Alanya ise Fatih döneminde 1471 yılında Gedik Ahmed Paşa tarafından alınmıştı.

XVII. yüzyılın ikinci yarısında Antalya'yı gezen Evliya Çelebi, üç yanı bahçelerle çevrili şehrin kale içinde dar sokaklı, 3 bin evli dört mahallesi, kale dışında ise, kuzeyde 20 Türk, 4 Rum Mahallesi bulunduğunu, çarşının surlar dışında yer aldığını, limanın 200 parça gemi alacak büyüklükte olduğunu yazar.Osmanlı Devleti'nin Abdülmecid devrinde (1847) çıkarmaya başladığı salnamelerde (bugünkü anlamıyla yıllık ) Antalya, Konya'ya bağlı olması sebebiyle " Teke Sancağı" adıyla geçmektedir. Antalya, XIX. yüzyıl sonunda Konya Vilayetinin sancağı durumundaydı.İdari bakımdan 5 kaza ve 9 nahiyeye ayrıldı. Toplam köy sayısı 549 idi. Sancak toplam nüfusu 224 bin kişiydi. Bu nüfusun 15 binini Yörükler oluşturuyordu. Bunlar kışı ovalarda, yaz aylarının ise yayla adı verilen platolarda geçirirlerdi. Nitekim Hazine-i Evrak'ta mevcut 1840 tarihli bir belgeden Antalya Kalesi içindeki yerlere iskanları yetersiz olduğundan, sur dışında bir mahalle kurulması ve oraya bir kapı açılması ve kiliselerin onarılması hakkındaki yazıdan, buraya sürekli değişik dinlerden, değişik yerlerden insanların gelerek yerleştikleri anlaşılmaktadır. Antalya şehri, körfezin ortasında, dik bir kayalığın üzerinde kurulmuştu. ve mutasarrıflık buradaydı. Üç surla çevrili olan kentin çok heybetli bir görünüşü vardı. Bu surların alt bölümlerinde bulunan geniş çukurlar, Düden Çayı'nın sularıyla dolar ve şehir, bu su hendekleriyle korunurdu.

XIX, yüzyıl sonunda Antalya Sancağı'na eğitim ve öğretim faaliyetleri, 2 bin 600 öğrencinin devam ettiği 50 okulla sürdürülürdü.

Antalya'da gerek Selçuklular, gerekse Osmanlılar döneminde merkez ve ilçelere 60'dan fazla medresenin bulunduğu bilinir. Bugün pek çoğu harap olmuş bu yapıların içinde 1250 yılında Selçuklu Veziri Karatay tarafından yaptırılan medreseyle, Elmalı'daki Osmanlılar döneminde Ömer Paşa tarafından yaptırılan medrese, sağlam olarak kalmıştır.

XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun bırakmak zorunda kaldığı topraklardan gelen göçmenlerin yerleştirildiği Antalya, sözü geçen yüzyılın ikinci yarısında Konya Vilayetine bağlanan bin sancağın (Teke) merkezi oldu.

Kurtuluş Savaşı Dönemi
Birinci Dünya Savaşı'ndan önce bu sancak, adı geçen vilayetten ayrılarak bağımsız bir sancak haline girdi. Mütareke döneminde şehir, bir aralık İtalyanların işgali altındaydı. İtalyanlar Antalya halkına, kendilerini Türk dostu olarak göstermeye çalışıyorlardı. Bu amaçla, Yunan işgali bölgesinden Antalya'ya gelen göçmenlere ve yoksul halk tabakalarına çeşitli yardımlarda bulunuyor, ayrıca yollar ve okullar açıyorlardı. Çiftçiyi ve taciri kendi tarafına çekmek isteyen İtalyanlar, gerekli kredileri vermek üzere Banco Di Roma'nın Antalya'da şubelerini açmaktan geri durmadılar. Ancak şehir çok geçmeden boşaltıldı.

Cumhuriyet Dönemi
9 Temmuz 1921 tarihinde İtalyanların geri çekilmesiyle Anadolu Hükümeti'ne bağlandı. Cumhuriyet'in ilanından sonra ise Antalya adı altında, il bazında bugünkü halini aldı.

Kaynak: Antalya Belediyesi

İLÇELERİ:
Akseki, Alanya, Elmalı, Finike, Gazipaşa, Gündoğmuş, İbradi, Kale, Kaş, Kemer, Korkuteli, Kumluca, Manavgat, Merkez, Serik.

İKLİMİ:
Kıyı kesimi Akdeniz ikliminin, iç kesimler ise karasal özellikler gösteren bir geçiş ikliminin etkisi altında kalır. Kıyı kesiminde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.

TARIMSAL ÜRÜNLER:
Turfanda Sebze, Pamuk, Turunçgiller, Tahıl, Karpuz, Kavun, Muz, Yenidünya, Zeytin, Üzüm.

YERALTI KAYNAKLARI:
Barit, Boksit, Zımpara taşı.

YÖRESEL YEMEKLERİ:
Taratorlu Piyaz,Turunç Reçeli, Börülce Salatası, Kabak Çiçeği Dolması, Zerde, Hibeş, Laba, Aside, Patlıcanlı Cive, Kabak Tatlısı, Kabak Böreği, Enginarlı Girit Kebabı, Kıvrım, Göce Çorbası, Mercimekli Humus.

ÖNEMLİ TELEFONLAR:

OTOGAR (MERKEZ): 0242 331 12 50
LİMAN: 0242 259 12 12
HAVAALANI (İÇ HATLAR): 0242 330 30 30
HAVAALANI (DIŞ HATLAR): 0242 330 36 00
TURİZM DANIŞMA: 0242 241 17 47

GEZİLECEK YERLER:

Camiler:
Yivli Minare Camii, Kesik Minare Camii, Kale (Sultan Süleyman) Camii, Bali Bey Camii, Muratpaşa Camii, İskele Camii, Ahi Yusuf Camii, Emir Bedrüddin Camii, Akşebe Sultan Camii.

Medreseler:
Karatay Medresesi

Kaleler:
Alanya Kalesi.

Kiliseler:
Aziz Nicolas Kilisesi ve Aya Yorgi Kilisesi.

Mağaralar:
Karain Mağarası, Dim Mağarası, Altınbeşik Mağarası, Kocain Mağarası, Zeytinbaşı Mağarası, Geyikbayırı Mağarası, Konakaltı Mağarası, Sırtlanini Mağarası, Beldibi Mağarası.

Milli Parklar:
Dünden Şelalesi, Altınbeşik Mağarası Milli Parkı, Beydağları Milli Parkı, Güllük Dağı Milli Parkı, Köprülü Kanyon Milli Parkı, Kurşunlu Şelalesi Tabiat Parkı, Alacadağ Tabiatı Koruma Alanı, Çığlıkara Tabiatı Koruma Alanı, Dibek Tabiatı Koruma Alanı.

Müzeler:
Antalya Müzesi, Side Müzesi, Alanya Müzesi, Perge Müzesi, Antalya Atatürk Müzesi, Alanya Atatürk Evi Müzesi, Kaleiçi Müzesi.

Örenyerleri:
Perge, Sillyon, Termessos, Olympos, Ariassos, Phaselis, Limyra, Arycanda, Myra, Simena, Kekova, Patara, Phellos, Xanthos, Antiphellos, Side, Aspendos, Appolonia, Aperlai, İsinda, Pirha, Nisa, Antiocheia Ad Cragum, Theimiussa, Simena, Andriake, Adanda, Nephelis, Selinus, Selge/Altınkaya, Seleukia, Lotape.

Plajlar:
Kleopatra, İncekum, Doğu Ulaş, Sorgun, Koru, Lara, Karpuz Kaldıran, Adalar, Mermerli, Konyaaltı, Reşat Adası, Kemer, Phaselis, Tekirova, Finike, Adrasan, Patara.

Yaylalar:
Finike - Ördübek Yaylası, Serik – Ovacık Yaylası, Üçoluk Yaylası, Bakırlı Yaylası, Fesleğen Yaylası, Yeşil Yaylası, Saklıkent Yaylası, Akseki – Pişer Yaylası, Alanya – Dereköy Yaylası.

Kervansaraylar:
Alara Han, Evdir Han, Kırkgöz Han, Şarapsa Han.

Kayak Merkezleri:
Saklıkent Kayak Merkezi, Alanya Akdağ Kayak Merkezi.

Diğer:
Kaleiçi, Eski Antalya Evleri, Selçuklu Tersanesi, Kızıl Kule.

Gezilecek yerler bilgisi “Adım Adım Türkiye” kitabının yayıncısı Mepmedya Yayınları'ndan izin alarak yayınlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir