Gezi Rehberi

Elazığ

Telif hakkı: hskoken / 123RF Stok Fotoğraf

Daha Büyük Görüntüle

ELAZIĞ İLİNİ TANIYALIM,

İL TRAFİK KODU: 23
YÜZÖLÇÜMÜ: 9.153 KM²
YÜKSELTİSİ: 1067 METRE

TARİHİ:

Doğu Anadolu Bölgesini batıya bağlayan yolların kavşak noktasında bulunmaktadır. İl Sınırları içindeki en önemli akarsu Fırat ve kollarıdır. 86 Km2 yüzölçümü olan Hazar Gölü, İl merkezine 30 Km. mesafededir. İlimiz Keban, Karakaya, Kralkızı ve Özlüce gibi baraj gölleri ile çevrilidir. Geçmişte karasal iklimin hüküm sürdüğü Elazığ, yapılan ve yapılmakta olan barajların etkisi ile ılıman bir iklime geçiş yapmıştır. Elazığ kent merkezinin geçmişi yeni olmakla birlikte yerleşim olarak bölgenin tarihi oldukça eskidir. Bu nedenle Elazığ'ın tarihinin, devamı durumunda olduğu Harput'un tarihi ile birlikte ele alınması gerekir.

Harput ve yöresi, Anadolu'nun en eski yerleşme birimlerinden biridir. Nitekim, Fırat Irmağı'nın çizdiği büyük yay içinde, sulak ve verimli bir ova üzerinde bulunması, doğal kaya sığınakları, kara ve su hayvanlarının bolluğu nedeniyle yöre, Paleolotik (Yontma Taş Devri M.Ö. 10.000) dönemden beri, yerleşme alanıdır. Elazığ ve yöresinin yazılı tarihinin Hitit tabletlerindeki bilgilerle aydınlatıldığı görülmektedir. M.Ö. 2000'lerde yörenin İşuva adıyla anıldığı belirlenmiştir. M.Ö. 12. 7. yüzyıllar arasında yöreye merkezi Van (Tuşpa) olan Urartular hakim olmuştur.

Urartu dönemi ile ilgili olarak, Harput Kalesi başta olmak üzere, Altınova Norşuntepe'de ortaya çıkarılan Urartu yerleşmesi, Palu Kalesi, Karakoçan (Bağın) ve İzoli (Kuşsarayı)'ndaki çivi yazılı kitabeler yöredeki Urartu hakimiyetini açıkça ortaya koymuştur. Daha sonra bölgede Medler, Persler, Romalılar, Bizanslılar ve Arapların değişik dönemlerde egemen oldukları görülmektedir. Büyük Selçuklu hakimiyetinin Anadolu'ya kayması ile Harput'un Türk Yurdu olmasında en önemli savaşın Malazgirt Meydan Muharebesi olduğuna şüphe yoktur. 1085 yılında Çubuk Bey tarafından fethedilen Harput'ta Çubukoğulları Beyliği kurulmuştur. Türkler tarafından alınmasına kadar sadece müstahkem bir kale hüviyetinde kalan Harput, Türklerle beraber büyüyen bir şehir haline gelmiştir.

Çubukoğulları Beyliği'nin ömrü uzun sürmemiş, 1110 yılında Artuklu Belek Behram Harput ve yöresini ele geçirerek Artukoğulları dönemini başlatmıştır. Belek Gazi, Haçlı seferlerine karşı büyük mücadeleler vermiştir. Artuklu hanedanına, 1234 yılında I. Alaaddin Keykubad tarafından son verilmiş, Harput bu tarihten itibaren Türkiye Selçuklu Devleti'nin hakimiyeti altına girmiştir.

Kösedağ Savaşı'ndan sonra Harput, 1243'te İlhanlılar tarafından zaptedilmiş, 1363'te Dulkadiroğullarının, 1465'te Akkoyunluların ve nihayet Çaldıran Savaşı'ndan sonra 1516 yılında Osmanlıların eline geçmiştir. Coğrafi konumu itibariyle tarihin hemen her döneminde önemli bir yerleşim merkezi olan Harput, 1834'te doğu eyaletlerini ıslah etmek üzere görevlendirilen Reşid Mehmed Paşa, ovada yer alan Agavat Mezrası'nı merkez haline getirince, Elazığ Vilayeti'nin merkezi buraya taşınmıştır. Yeni kurulan şehir önceleri eyalet ve bilahare vilayet merkezi olmuş, bir ara Diyarbakır Vilayeti'ne bağlı bir sancak haline gelmiştir. 1875'te müstakil mutasarrıflık, 1879'da tekrar vilayet olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yıllarında Malatya ve Dersim sancakları da buraya bağlanmış, 1921'de bu iki sancak Elazığ'dan ayrılmıştır.

Kaynak: Elazığ Valiliği

 

İLÇELERİ:
Ağın, Alacakaya, Arıcak, Baskil, Karakoçan, Keban, Kovancılar, Maden, Merkez, Palu, Sivrice.

İKLİMİ:
Elazığ ili karasal iklimin etkisi altındadır. Kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak geçer.

TARIMSAL ÜRÜNLER:
Şekerpancarı, Buğday, Üzüm, Karpuz.

YERALTI KAYNAKLARI:
Bakır, Krom, Kurşun, Çinko.

YÖRESEL YEMEKLERİ:
Dolanger, Maden Köftesi, Pestil Kavurması, Bulamaç, Keşkek, Harput Köftesi, Kofik Dolma, Gömme, Dilim Dolma, Kurut Çorbası, Zerde, Erişte Çorbası, Halbur Hurması, Dolanger, Harput Ekmek Tatlısı, Hesüde, Toptopik, Lobik Çorbası, Kelecoç, Sırım.

ÖNEMLİ TELEFONLAR:

HAVAALANI: 0424 255 57 82
OTOGAR: 0424 224 20 02
TREN GARI: 0424 218 10 72

GEZİLECEK YERLER:

Müzeler:
Harput Müzesi,Arkeoloji Müzesi, Etnografya Müzesi.

Ören Yerleri:
Harput, Pertek, Palu.

Kaleler:
Harput Kalesi (süt kalesi).

Camiler:
Ulu Camii, Kurşunlu Camii, Sara Hatun Camii.

Kiliseler:
Meryem Ana Kilisesi.

Kaplıcalar:
Karakoçan Kolan Kaplıcası, Harput Dabakhane Suyu.

Hamamlar:
Hoca Hasan Hamamı, Cimşit Bey Hamamı.

Mağaralar:
Buzluk Mağarası.

Köprüler:
Eski Palu Köprüsü.

Kayak Merkezi:
Sivrice Hazar Baba Kayak Merkezi.

Diğer:
Tarihi Harput Şehri, Hazar Gölü, Keban Baraj Gölü, Cip Baraj Gölü.

Gezilecek yerler bilgisi “Adım Adım Türkiye” kitabının yayıncısı Mepmedya Yayınları’ndan izin alarak yayınlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir